Een voorbeschouwing van een seminar door Thijs Versteegh
Meestal wordt onder onze basishouding als therapeut de houding
in mentaal opzicht verstaan. Hoe we ons opstellen tegenover
cliënten; hoe we open vragen stellen, hoe we cliënten op hun
gemak stellen en hun vertrouwen winnen voor ons en onze therapie; hoe zeker we ons voelen; om maar enkele onderdelen daarvan te noemen. Terecht wordt daar tijdens het vak omgangskunde
veel aandacht aan besteed op goede scholen en tijdens applicatiedagen.
Onze lichaamshouding, als we aan het behandelen zijn, is
echter een ander aspect van de basishouding die veel minder
aandacht krijgt. Onze eigen basis, die niet alleen belangrijk
is voor ons zelf, maar ook voor de kwaliteit van de behandeling die we geven.
Het één staat niet los van het ander, dat zal duidelijk zijn.
Hoe zekerder we zijn in mentaal opzicht, hoe ontspannener de
houding meestal. Hoe ontspannener we zijn in houding en handgreep hoe opener we zijn in mentaal opzicht. De verschillende
ingangen, je zou het de somatische en de psychische kunnen
noemen, te onderscheiden en bewust te zijn zal echter zeker
bijdragen tot de goede basishouding.
In dit artikel zal ik louter ingaan op de bewustwording van
het lichaam en de gevolgen die dat heeft voor houding en
handeling. Het mentale aspect laat ik buiten beschouwing. Dat
zal vanzelf ervaren worden.
Iedereen heeft tijdens de opleiding en vakgerichte applicatiedagen of seminars waarschijnlijk herhaaldelijk gehoord hoe een
peesschede- of zenuwontsteking in de handen te vermijden is.
Er wordt dan, om een voorbeeld te noemen, gewezen op het
belang van voldoende afwisseling van het werken met duimen en
vingers en van een ´goede´ houding van die duimen en vingers.
Er wordt een houding ´aangeleerd´.
Bij een zachte aanraking met veel strijkingen, de energetische
benadering, wordt meestal ook aandacht besteed aan ´Het Aarden´, iets wat nodig is om energie goed te laten stromen en
een optimaal effect te krijgen bij dit soort van behandeling.
Maar wat is dat aarden nu eigenlijk, wat hebben wij daar zelf
mee te maken. Hoe bereiken we het en hoe houden we dat vast?
Hoe weten we in welke mate we ´geaard´ zijn? Het zijn allemaal
vragen die over het algemeen maar op een vage manier beantwoord worden.
Bij veel massagetechnieken worden de ´juiste´ houdingen om de
techniek doeltreffend en zonder schade voor de therapeut uit
te voeren, zoals ik boven al noemde, aangeleerd. Dit is natuurlijk heel goed als richtlijn, maar niemand kan voor een
ander weten wat voor hem of haar de juiste houding is en wat
de persoonlijke mogelijkheden zijn wat die houding betreft.
Dat kan de therapeut alleen zelf leren ontdekken. Door bewust
te zijn van eigen spanning en ontspanning, van het eigen
spanningspatroon zal elke houding en beweging c.q. handgreep
eigener zijn. De therapeut zal het aan de ene kant beter
´weten´ (voelen) als hij zichzelf zo blokkeert dat er overbelasting kan optreden. Meer bewustzijn van eigen spanningspatroon zal aan de andere kant ook duidelijker maken welke
mogelijkheden voor regulatie van dat patroon er zijn. Het is
zelfs zo dat de bewustwording opzich vaak maakt dat er in
iemand iets gebeurt. Als de methode, die men kiest, niet te
dwingend is zal dit in de meeste gevallen positief uitpakken,
zelfs als de gewaarwording aanvankelijk niet prettig is.
´Onnodige´ spierspanningen verminderen dan. Houding en handeling kosten minder energie en de eigen basis zal beter gevoeld
worden.
Door het verminderen van de spierspanning komt er energie
vrij. Bovendien is de ervaring dat het sterker voelen van de
eigen basis hieraan nog extra energie toevoegt en er een
betere ´doorstroming´ is. Het kan bijna niet anders dan dat
dit niet alleen een energetische behandeling, maar ook elke
andere behandelingsvorm ten goede komt.
Opgetrokken schouders door te veel geconcentreerd zijn op
cliënt en handeling, is bijvoorbeeld een vrij veel voorkomend
iets en velen zullen het van zichzelf ook wel herkennen. In de
meeste gevallen is dit een teken van onnodige spanning al is
ook dat geen wet van Meden en Perzen. Hoe snel merkt u het als
u ze opgetrokken houdt?
Jezelf, je eigen lichaam, waarnemen en daarmee je eigen mogelijkheden is verre van een dagelijkse vanzelfsprekendheid en
niet gemakkelijk. Te vaak wordt dat schromelijk onderschat en
wordt het in te korte tijd door middel van erover te ´praten´
getracht te realiseren. De realiteit is eerder dat we het ons
alleen in voldoende mate eigen kunnen maken door regelmatig
gevoelsmatige aandacht aan ons lichaam te besteden en ons
daarin te oefenen.
Adembeweging volgen is een middel om jezelf te (leren) kennen.
Ademen kan praktisch door het hele lichaam gevoeld worden,
vindt voor het belangrijkste gedeelte onwillekeurig plaats,
maar ook voor een deel willekeurig. Het reageert daarbij
direct op verandering van gemoedstoestand c.q. spanningen. Als
je je ademen bewust bent is het dus een uitstekend middel snel
te weten hoe het met je is. Omdat het voor een deel willekeurig gestuurd kan worden, is het ook een middel om invloed uit
te oefenen op jezelf. Het laatste aspect, het gebruik van de
adem als regulator wordt vaak toegepast, maar heeft weinig
effect als het eerste, het gebruik van de adem als indicator
te weinig aandacht krijgt. Een ervaringsfeit is bijvoorbeeld,
dat een bewuste soepele en ruime ademmogelijkheid in de onderrug te maken heeft met gevoelens van stevigheid. Toch leidt
eenvoudig gaan ademen in de onderrug zelden tot de gewenste
stevigheid. Het zou zijn als het toepassen van reflexzonetherapie op voeten, zonder te letten op de pijnlijke zones in die
voeten.
De arts en ademtherapeut Jan van Dixhoorn heeft een zeer
duidelijke therapie ontwikkeld, die het adembewustzijn en
daarmee gevoel van eigen lichaam op een efficiënte manier
bevordert. Ik werk hier nu al geruime tijd mee en vind de
resultaten nog steeds verbluffend en niet het minst voor
mezelf.
Er zijn natuurlijk meer wegen die naar Rome leiden, meer
manieren om te komen tot het genoemde bewustzijn van eigen
lichaam, dat nodig is om de goede basishouding te krijgen.
Gebruik maken van het ademen als middel is echter voor velen
een heel efficiënte.
In komend najaar organiseert de VNRT een weekendseminar,
waarin ik het werken met reflexzonetherapeutische handgrepen
zal combineren met het ingaan op de basisprincipes van de
methode van Dixhoorn. Mijn doel daarbij is om de mogelijkheden
te laten ervaren, die deze methode ons biedt om een betere
basishouding te krijgen. De theorie waarop de methode gebaseerd is zal aan de orde komen, maar de meeste tijd zal besteed worden aan het doen van oefeningen om eigen ademen en
lichaam meer te ervaren. De therapeutische handgrepen zullen
voornamelijk ontspanningsgrepen zijn volgens de techniek van
Dwight Byers.
Geen theoretische kennis vooraf is vaak het beste uitgangspunt
om ´werkelijk´ te ervaren. Als we weten hoe het moet, zal het
ervaren zelf moeilijker onderscheiden worden van wat we denken
te ervaren. Onze wil speelt ons dan ook sneller parten. En hoe
meer men wil ontspannen, hoe meer men wil voelen, hoe minder
dat gebeurt. Regulatie van het adempatroon treedt dan op,
voordat de indicatiefunctie voldoende aan bod is gekomen. Het
zo veranderde adempatroon zal niet lang volgehouden worden
omdat het niet eigen is, maar door de wil opgelegd. De mogelijkheden van ieder persoonlijk zijn nu eenmaal anders dan de
theoretische ideale manier van ademen. Ze kunnen bovendien per
moment verschillen.
Begrijpen werkt aan de andere kant ook soms zo verhelderend,
dat als het ´willen´ gelaten kan worden, het bespreken van
theoretische achtergronden sneller resultaat geeft.
Voor de één zal dit anders zijn dan voor de ander. We zullen
tijdens het seminar een gulden middenweg daarin zoeken. Het
feit dat een weekend natuurlijk maar zeer beperkt in tijd is
voor dit onderwerp, speelt hierin mee.
Bij de methode van Dixhoorn wordt de adem als middel gebruikt
voor bewustwording van het lichaam o.a., ik zei het al, omdat
het in het hele lichaam gevoeld kan worden. Bij een volledige
adembeweging beweegt het hele skelet in de romp. De wervelkolom wordt onderin iets holler bij inademen, terwijl die bovenin tegelijkertijd iets afgeplat wordt. Bij uitademen vindt de
omgekeerde beweging plaats. De totale lengte blijft steeds
gelijk, maar u kunt zich voorstellen dat de beweging doorwerkt
in de ledenmaten. Omgekeerd is het zo dat als we onze ledenmaten bewegen dat door zal werken in de stand van het skelet in
de romp.
Over veel spieren in de romp hebben we weinig willekeurige
macht, terwijl we dat in de ledenmaten juist wel hebben. Bij
een aantal oefeningen die we zullen doen om de adembeweging
bewuster te maken zal gebruikt gemaakt worden van dit principe. Het is als bij reflexzonetherapie. De voet geeft de ´zwakke´ gebieden aan van het lichaam en die stimuleren we door
middel van onze handgrepen. Door bewegingen met de ledenmaten
uit te voeren, die de natuurlijke beweging van het skelet in
de romp versterken, gebeurt er iets met de adem. Dit kan
duidelijk ervaren worden, waardoor het gevoel van eigen lichaam versterkt. Heel simpel lijkt het en dat is het in wezen
ook, maar de mogelijkheden moeten er natuurlijk wel zijn in
het lichaam. Er moet voldoende (los)gelaten kunnen worden.
Anders is het allemaal niet te voelen. Het aantal verschillende oefeningen zal niet groot zijn, omdat de tijd nemen voor
iedere oefening van veel wezenlijker belang is.
Een ander ´hulpmiddel´ dat ik hier wil noemen is manipulatie
van het skelet. De manipulatie bestaat in dit geval louter uit
het minimaal versterken van de natuurlijke bewegingen. De
beweging van het skelet in de romp kan moeilijk op een ontspannen manier willekeurig door eigen spieren beinvloed worden, maar een helper kan dat zeer effectief. Ook daarvan zal
een voorbeeld aan bod komen tijdens het seminar en met elkaar
uitgeprobeerd.
Een opvallend feit is dat als je skelet gedragen wordt ontspanning makkelijker optreedt. Het is ´veiliger´ dan aanraking
van spierweefsel. Naast het vergroten en het duidelijk maken
van de skeletbewegingen werkt deze manipulatie dan ook ontspannend wat het effect vergroot.
In zo´n korte tijd kan een en ander natuurlijk niet meer dan
een proeven zijn. Aan de methode van Dixhoorn is niet voor
niets een hele opleiding verbonden met een werkmap vol oefeningen, die stuk voor stuk een eigen reden van bestaan hebben.
Mijn ervaring is echter, dat twee dagen aaneen werken in zaken
als deze, die ons ´gevoelsgebied´ betreffen, veel te weeg kan
brengen. We zullen reflexzonetherapeutische handgrepen oefenen, uitvoeren en ondergaan omdat ik er vanuit ga, dat, ondanks de korte tijd een en ander zoveel effect heeft dat dat
te merken is tijdens dat werken als reflexzonetherapeut. Die
ervaring is belangrijk; daar gaat het tenslotte om: De mogelijkheid leren kennen hoe adem- c.q. lichaamsbewustwording kan
bijdragen tot de goede basishouding.
Wat het resultaat ook is, voor ieder zal het verschillend zijn
en dat is goed. Vooral goed is ook dat er gewerkt wordt aan
´de basishouding´. De goede basishouding van de therapeut is
namelijk niet; hij moet onderhouden worden, terwijl dat onder-
houd tegelijk een essentie is van die goede houding.
Voor seminars ga naar cursussen / bijscholingen